عنوان سایت

طرح جامع خطرپذیری کشور ضرورت یا اضطرار؟



محمد حسین یزدانی مدیر کل دفتر هماهنگی امور پیشگیری و کاهش آثار سوانح و نظارت بر عملکرد دستگاه­های اجرایی سازمان مدیریت بحران کشور:

  ایران یکی از خطرپذیرترین کشورها به لحاظ قرارگیری در معرض مخاطرات طبیعی به شمار می رود؛ بطوریکه می توان گفت از 43 مخاطره طبیعی جهان در حدود 32 مورد در ایران رخ می‌دهد؛ وقوع حوادث متعدد در سال های اخیر در کشور از جمله زمین لرزه های اردبیل، رودبار و منجیل، بم، ورزقان و همچنین سیل گلستان و بوشهر شاهد این مدعاست.
از طرفی عدم رعایت استانداردهای لازم در اجرای پروژه های مختلف در سطح کشور از خرد تا کلان باعث افزایش سطح آسیب پذیری در برابر این گونه حوادث شده است که نگاهی گذرا به آمار تلفات انسانی و خسارات مالی در حوادث مختلف کشور موید این موضوع می باشد، لذا تهیه و تدوین طرح جامع خطرپذیری کشور بعنوان اولین گام اساسی در حرکت از مدیریت حادثه  محور به مدیریت ریسک  محور در مدیریت حوادث و سوانح غیرمترقبه همواره امری ضروری بوده است؛ اما مسئله  ای که در این بین ضرورت و به بیان دقیق  تر اضطرار تهیه هر چه سریع تر این طرح را بیش از پیش می نمایاند، اجرای پروژه های متعدد و کوچک و بزرگِ دولتی و غیردولتی در نقاط مختلف کشور است که عموماً بدون در نظر داشتن ملاحظات مدیریت بحران بویژه محل ساختگاه (عدم رعایت حریم گسل ها، مناطق شیبدار و مستعد زمین لغزش، رودخانه ها و مسیل ها) اجرا می شوند (نمونه های بسیاری از این پروژه ها در خلال حوادث گوناگون حتی پیش از رسیدن به بهره برداری با خسارات قابل توجهی روبرو شده اند). لذا با توجه رشد قابل توجه نرخ ساخت و ساز و اجرای پروژه های متعدد عمرانی در سالهای اخیر در کشور و لزوم توجه هر چه بیشتر به رعایت اینگونه ملاحظات، تهیه این طرح همواره یکی از مهمترین دغدغه های سازمان مدیریت بحران کشور از زمان تشکیل تا کنون بوده است چراکه تهیه و تدوین آن از چندین جنبه مفید فایده و راهگشا خواهد بود:
- در صورت تدوین این طرح، نقشه راه کشور در مدیریت بلایای طبیعی مشخص خواهد شد،
- بخش اعظمی از چالش های کشور در حوزه آمایش سرزمین به منظور توسعه ایمن و متوازن مرتفع خواهد شد،
- بخش اعظمی از چالش های کشور در حوزه پدافند غیرعامل مرتفع خواهد شد،
- این طرح ضمن ارائه نقشه های پهنه بندی خطر زلزله، سیل و خشکسالی و نقشه های آسیب پذیری مستحدثات و زیرساخت های کشور در برابر زلزله، سیل و خشکسالی با در اختیار قرار دادن اطلاعات دقیق ، برنامه ریزان و مسئولین اجرایی را در تهیه ، اولویت بندی و اجرای برنامه های کاهش خطرپذیری کلیه مستحدثات کشور و برنامه های توسعه منطقه  ای یاری خواهد کرد،
- تعیین کاربری اراضی با توجه به سطوح مختلف خطرپذیری، که در تطبیق نوع و میزان سرمایه  گذاری ها در ساختگاه  های مختلف به دست  اندرکاران و دستگاه  های اجرایی مختلف کمک خواهد نمود و همچنین در صورت اجتناب ناپذیر بودن انتخاب اراضی پرخطر (موارد خاص) به عنوان محل ساختگاه پروژه  های خاص، طراحی و اجرای این پروژه  ها متناسب با میزان خطرپذیری منطقه صورت پذیرد.
- مجموع موارد فوق منجر به کاهش خسارات در حوادث طبیعی مختلف گردیده و موجبات ایجاد بستری ایمن برای سرمایه  گذاری های گوناگون را فراهم خواهد نمود.
امید که احصاء و تبیین محاسن این طرح موجبات تغییر نگرش در مقوله مدیریت بلایای طبیعی را نزد مدیران تاثیرگذار این عرصه فراهم آورده و در آینده  ای نزدیک شاهد تبلور این تغییر نگرش در قالب اجرای این طرح ملی باشیم.
^